Gotówka z Konta Oszczędnościowego a Oświadczenie u Notariusza

Czy gotówka z konta oszczędnościowego wymaga oświadczenia o pochodzeniu środków?

Zakup, sprzedaż czy nawet wynajem nieruchomości często wiąże się z dużym stresem. Jednym z częstszych źródeł niepokoju jest pytanie: czy gotówka z konta oszczędnościowego wymaga oświadczenia o pochodzeniu środków u notariusza. Obawy budzi nie tylko sama kwota, ale także to, czy trzeba będzie coś dodatkowo udowadniać.

Wizyta u notariusza to ważny etap każdej transakcji na rynku nieruchomości. W grę wchodzą wysokie sumy, skomplikowane przepisy oraz odpowiedzialność prawna wszystkich stron. Nic dziwnego, że wiele osób zastanawia się, jak przygotować się do rozmowy z notariuszem, by uniknąć problemów.

Warto zrozumieć, że pytania notariusza o pochodzenie środków nie wynikają z braku zaufania do klienta. Są konsekwencją przepisów dotyczących przeciwdziałania praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu (tzw. ustawa AML – Anti-Money Laundering). Notariusz ma obowiązek weryfikować, czy transakcja nie służy ukrywaniu nielegalnych dochodów.

Dlatego kluczowe jest rozróżnienie, w jaki sposób korzystasz ze środków z konta oszczędnościowego – czy jako przelew bankowy, czy jako fizyczną gotówkę. Ta różnica ma bezpośredni wpływ na to, czy będziesz musiał składać pisemne oświadczenie o pochodzeniu środków.

Na portalu ProsteNieruchomosci.pl wyjaśniamy, w jakich sytuacjach notariusz będzie wymagał takiego oświadczenia, a kiedy pieniądze z konta oszczędnościowego są uznawane za wystarczająco „sprawdzone” i nie będą wymagały dodatkowych formalności.

Dlaczego notariusz pyta o pochodzenie środków?

Notariusz jest instytucją zaufania publicznego i pełni rolę strażnika legalności transakcji. Odpowiada nie tylko za poprawność aktu notarialnego, ale także za to, by nie stał się on narzędziem do prania pieniędzy lub finansowania nielegalnych działań.

Przepisy ustawy AML nakładają na notariusza obowiązek identyfikowania stron transakcji i weryfikowania, czy środki biorące w niej udział mają legalne pochodzenie. Musi on wykazać należytą staranność, a czasem także zgłosić transakcję do odpowiednich instytucji, jeżeli pojawi się podejrzenie naruszeń prawa.

W praktyce oznacza to, że notariusz może, a często wręcz musi, zapytać:
- skąd pochodzą pieniądze na zakup nieruchomości,
- w jaki sposób zostaną przekazane sprzedającemu,
- czy nie zachodzą okoliczności mogące świadczyć o praniu pieniędzy.

Nie jest to więc „czepianie się” klienta, ale realizacja ustawowego obowiązku. Udzielenie jasnych informacji i przygotowanie dokumentów potwierdzających pochodzenie środków znacząco ułatwia przebieg całej transakcji i pozwala uniknąć przedłużającej się procedury.

Konto oszczędnościowe a gotówka – na czym polega różnica?

Pytanie o „gotówkę z konta oszczędnościowego” bywa mylące, ponieważ może oznaczać dwie zupełnie różne sytuacje. Dla notariusza te scenariusze mają inne konsekwencje, jeśli chodzi o wymagane wyjaśnienia czy dokumenty.

Najczęściej chodzi o jeden z poniższych przypadków:

1. Środki pozostają na koncie oszczędnościowym i są przelewane bezpośrednio na konto sprzedającego.
2. Środki są wypłacane z konta oszczędnościowego w formie fizycznej gotówki i przynoszone do notariusza lub przekazywane sprzedającemu „do ręki”.

W pierwszym przypadku pieniądze pozostają w systemie bankowym, a ich przepływ jest łatwy do prześledzenia. W drugim – po wypłacie z banku gotówka staje się w praktyce anonimowa, co zwiększa zainteresowanie notariusza jej pochodzeniem.

Dlatego kluczowe dla odpowiedzi na pytanie, czy konieczne jest oświadczenie o pochodzeniu środków, jest to, czy będziesz posługiwać się przelewem bankowym, czy gotówką w formie banknotów.

Scenariusz 1: przelew z konta oszczędnościowego na konto sprzedającego

Jeżeli środki zgromadzone na Twoim koncie oszczędnościowym mają zostać przelane bezpośrednio na konto sprzedającego, sytuacja jest zdecydowanie prostsza. Taki sposób zapłaty jest standardem przy transakcjach na rynku nieruchomości i jest preferowany zarówno przez banki, jak i przez notariuszy.

Bank, w którym prowadzisz konto oszczędnościowe, podlega tym samym przepisom AML, co notariusz. Oznacza to, że:
- monitoruje nietypowe i duże transakcje,
- weryfikuje źródła większych wpływów,
- może żądać wyjaśnień, jeżeli coś wzbudzi jego podejrzenia.

Jeżeli Twoje oszczędności pochodzą z legalnych źródeł, takich jak:
- wynagrodzenie za pracę,
- sprzedaż innej nieruchomości,
- darowizna (np. od członka rodziny),
- sprzedaż samochodu,
- oszczędności z działalności gospodarczej,
- spadek,

i trafiły na konto w sposób przejrzysty, to bank de facto już je „prześwietlił”. Dla notariusza przelew bankowy jest wówczas naturalnym, bezpiecznym sposobem płatności.

W takim scenariuszu notariusz zwykle ogranicza się do:
- zadania pytań ustnych o źródło środków,
- odnotowania sposobu zapłaty w akcie notarialnym,
- sprawdzenia danych rachunków stron.

W efekcie rzadziej wymaga się odrębnego, pisemnego oświadczenia o pochodzeniu środków. Przelew pozostawia wyraźny ślad w systemie bankowym, co znacząco ułatwia ewentualną kontrolę lub weryfikację w przyszłości.

Scenariusz 2: wypłata gotówki z konta oszczędnościowego

Zupełnie inaczej wygląda sytuacja, gdy zdecydujesz się wypłacić środki z konta oszczędnościowego w formie gotówki i użyć jej podczas transakcji notarialnej. Może chodzić np. o zapłatę zadatku, części ceny lub całości należności „do ręki” sprzedającego.

Z punktu widzenia przepisów AML fizyczna gotówka jest znacznie bardziej problematyczna. Po wypłacie z banku traci ona łatwy do prześledzenia „ślady” przepływu, a system finansowy nie rejestruje już każdej kolejnej zmiany właściciela. To dlatego gotówka jest często postrzegana jako narzędzie zwiększonego ryzyka prania pieniędzy.

W takim przypadku notariusz niemal na pewno poprosi Cię o pisemne oświadczenie o pochodzeniu środków. Nie oznacza to automatycznie podejrzenia o nielegalne działania, ale jest elementem wypełniania obowiązków wynikających z ustawy AML.

W praktyce, nawet jeśli środki pierwotnie legalnie trafiły na Twoje konto oszczędnościowe, ich wypłata i ponowne pojawienie się jako gotówka w transakcji na rynku nieruchomości sprawiają, że musisz ponownie wykazać ich legalne pochodzenie. Dla notariusza liczy się bowiem aktualny sposób przekazania środków, a nie tylko ich historia na koncie.

Czym jest oświadczenie o pochodzeniu środków?

Oświadczenie o pochodzeniu środków to dokument, w którym deklarujesz, z jakiego źródła pochodzą pieniądze wykorzystywane w transakcji, np. przy zakupie nieruchomości. Składa je zazwyczaj kupujący, a czasem również sprzedający, jeśli zachodzi taka potrzeba.

Tego rodzaju dokument powinien zawierać m.in.:
- Twoje dane osobowe (imię, nazwisko, PESEL lub inne dane identyfikacyjne),
- dokładną kwotę, której oświadczenie dotyczy,
- opis źródła pochodzenia środków, np.:
- „środki pochodzą z oszczędności zgromadzonych z tytułu wynagrodzenia za pracę w okresie X lat”,
- „ze sprzedaży nieruchomości położonej w … (data i numer aktu notarialnego)”,
- „z darowizny otrzymanej od … (dane darczyńcy, data umowy darowizny)”,
- zapewnienie, że środki pochodzą z legalnego źródła i nie są związane z przestępstwem,
- własnoręczny podpis składającego oświadczenie.

Warto, abyś na wypadek pytań lub kontroli przechowywał dokumenty potwierdzające to, co wpisujesz w oświadczeniu. Mogą to być m.in.:
- umowy sprzedaży (nieruchomości, samochodu),
- akty notarialne darowizny,
- postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku,
- zaświadczenia o zarobkach,
- potwierdzenia przelewów i wyciągi bankowe,
- zeznania podatkowe PIT.

Choć notariusz nie zawsze zażąda wglądu w te dokumenty, posiadanie ich „pod ręką” znacząco zwiększa Twoje bezpieczeństwo i pozwala szybko rozwiać ewentualne wątpliwości.

Kiedy notariusz analizuje pochodzenie środków szczególnie uważnie?

Notariusze są zobowiązani do zachowania szczególnej czujności w sytuacjach, które mogą wiązać się z podwyższonym ryzykiem prania pieniędzy. W praktyce oznacza to, że większe zainteresowanie wywołują m.in.:

• Bardzo duże kwoty transakcji – im wyższa wartość nieruchomości, tym większa uwaga poświęcana pochodzeniu pieniędzy.
• Płatności gotówkowe – niezależnie od statusu stron, transakcje z użyciem dużej ilości banknotów zawsze są oceniane jako bardziej ryzykowne.
• Nietypowe lub skomplikowane schematy finansowania – np. wiele drobnych wpłat z różnych kont, „chwilowe” pożyczki bez umów, szybkie przekazywanie środków między kilkoma osobami.
• Transakcje z udziałem osób z krajów o podwyższonym ryzyku prania pieniędzy – wskazywanych w międzynarodowych zaleceniach.

W takich sytuacjach notariusz może wymagać:
- bardziej szczegółowych wyjaśnień,
- dodatkowych dokumentów,
- pisemnych oświadczeń o pochodzeniu środków, nawet gdy część płatności wykonywana jest przelewem.

To wszystko służy temu, by transakcja była w pełni bezpieczna i zgodna z prawem. Otwartość i gotowość do przedstawienia dowodów pochodzenia pieniędzy często pozwala szybko rozwiać wszelkie wątpliwości.

Praktyczne wskazówki: jak przygotować się do transakcji u notariusza?

Aby ograniczyć stres związany z pytaniami o gotówkę z konta oszczędnościowego i pochodzenie środków, warto zastosować kilka prostych, praktycznych zasad. Dzięki nim wizyta u notariusza przebiegnie sprawniej, a Ty unikniesz nerwowych sytuacji w ostatniej chwili.

1. Preferuj przelewy bankowe zamiast gotówki
   Jeśli to możliwe, w przypadku zakupu nieruchomości wybieraj rozliczenia bezgotówkowe. Przelew z konta oszczędnościowego na konto sprzedającego zostawia czytelny ślad w systemie bankowym i zazwyczaj nie wymaga dodatkowego oświadczenia.

2. Zadbaj o dokumentację potwierdzającą źródła oszczędności
   Przechowuj umowy sprzedaży, akty notarialne, dokumenty darowizn, wyciągi bankowe, PIT-y czy zaświadczenia o zarobkach. Zgromadzone w jednym miejscu, ułatwiają szybkie przygotowanie wiarygodnego oświadczenia o pochodzeniu środków, gdy notariusz o nie poprosi.

3. Mów szczerze i konkretnie o pochodzeniu środków
   Podczas rozmowy z notariuszem warto być transparentnym. Zatajanie informacji lub wymijające odpowiedzi mogą wzbudzić dodatkowe pytania. Jasne, spójne wyjaśnienie źródła środków i sposobu ich przekazania przyspiesza cały proces.

4. Skontaktuj się z kancelarią notarialną z wyprzedzeniem
   Jeżeli planujesz posługiwać się gotówką, np. wypłaconą z konta oszczędnościowego, warto zadzwonić do notariusza przed umówionym terminem. Opisz swoją sytuację i zapytaj, jakie dokumenty i oświadczenia będą potrzebne. Dzięki temu unikniesz niemiłych niespodzianek w dniu podpisania aktu.

5. Pamiętaj o zasadach dotyczących płatności gotówkowych u przedsiębiorców
   W relacjach między osobami fizycznymi limity gotówkowe nie obowiązują, ale jeżeli kupujesz np. od dewelopera lub firmy, w praktyce wymaga się rozliczeń przelewem, szczególnie powyżej określonych kwot. W takich przypadkach gotówka może być nieakceptowalna lub wywołać konieczność dodatkowych procedur.

Podsumowanie: kiedy gotówka z konta oszczędnościowego wymaga oświadczenia?

Odpowiadając na pytanie, czy gotówka z konta oszczędnościowego wymaga oświadczenia o pochodzeniu środków u notariusza, warto rozróżnić dwie sytuacje.

• Jeśli środki z konta oszczędnościowego są przelewane bezpośrednio na konto sprzedającego, notariusz zazwyczaj uzna, że bank już zweryfikował ich pochodzenie. W takim wypadku często wystarczy ustne wyjaśnienie, a pisemne oświadczenie nie jest wymagane.
• Jeżeli jednak wypłacasz środki z konta oszczędnościowego w formie fizycznej gotówki i używasz jej przy transakcji, musisz liczyć się z koniecznością złożenia pisemnego oświadczenia o pochodzeniu środków. W dokumencie szczegółowo opiszesz źródło pieniędzy i potwierdzisz ich legalność.

Kluczem do spokojnej i bezproblemowej transakcji jest transparentność, odpowiednie przygotowanie dokumentów oraz wcześniejszy kontakt z notariuszem. Dzięki temu formalności nie staną na drodze do Twojej nieruchomości, a cały proces przebiegnie sprawnie i bez niepotrzebnych nerwów.